Daha önce varligi bile bilinmeyen Sümerlilerin kesfi ve Sümer dilinin cözümü önceki dönemlerde Asur veya Babil dili olarak adlandirilan ve Sami dil grubu icerisinde bulunan Akadcanin cözümüyle saglanmistir. Akadcanin cözümlenmesinde M.Ö. birinci bin yilda Iranin büyük bölümünde hüküm süren Persler ve Medler tarafindan konusulan, Hint-Avrupa dil ailesine ait Eski Persce anahtar rolü oynamistir. Pers kökenli Ahamenis hanedaninin bazi yöneticileri yazilarini civi yazisiyla üc dilde yazmayi siyasal bakimdan uygun bulmuslardir. Kendi dilleri olan Persce, hakimiyetleri altina aldiklari Bati Iran yerlilerinin konustugu eklemeli bir dil olan Elamca, Babil ve Asurlularin Sami kökenli dili Akadcadir. Misirda bulunan Rosetta Tasinin Misirda bir kale yapimi esnasinda Fransizlar tarafindan bulunan, Demotik, Hiyeroglif ve Antik Yunanca olarak üc farkli dilde yazilmis tastir asagi yukari bir esdegeri niteligindeki üc dilli civi yazisi grubu Iranda bulunmustur. Söz konusu yazilarin bulunmasiyla birlikte hayal dahi edilemeyen Sümer konusu gündeme gelmistir. Arastirmacilarin öncelikle pesine düstügü ve haklarinda Grek ve Ibrani kaynaklarinin bilgi verdigi halk Asurlular olmustur.
